Deseñando o noso futuro. Paisaxes urbanas sustentables e multifuncionais? | Pedro Calaza


Metáfora de Cedric Price "the city like an egg " | Fonte: holeintheclouds.net

Esbozos do marco conceptual.

Ou (Re)verso dá Paisagem suxire a comprensión da paisaxe desde dúas ópticas opostas, o verso e o reverso.  O verso (lat. Versus), definido na RAE como

“palabra ou conxunto de palabras suxeitas a medida e cadencia”,

é interpretado como a parte que se pode observar da paisaxe, e o reverso (lat. reverti), cuxo significado segundo a RAE é “volver, regresar, parte oposta á fronte dunha cousa, feixe oposta ao anverso”, é aquí interpretado como o que non se ve da paisaxe, a propia infraestrutura? a beleza ocultada pola funcionalidade do territorio?, quizais o que non se pode interpretar ou apreciar ou comprender? Estes conceptos ou caras da mesma moeda só  poden ser conceptualizables cando se presentan en oposición e sempre co rumbo persoal, cultural e económico, xa que a percepción da paisaxe é moi variable en función do observador. É máis, poderiamos mesmo suxerir que o verso e o reverso da paisaxe son diferentes en función dese rumbo. Baixo este xogo conceptual e lingüístico, é interesante o concepto do prefixo Re- e as súas numerosas aplicacións, especialmente en materia de paisaxe, xa que moitas das actuacións que se realizan están acuñadas parcialmente por este prefixo como (re)modelaxe, (re)stauración, (re)urbanismo, (re)xeración, (re)acondicionamento, etc. de feito parece que aglutinan aqueles proxectos e obras encamiñados á preservación, xestión, posta en valor, ou (re)cuperación de paisaxes esquecidas ou degradadas, transformados ou sen valor a priori. Este tipo de transformacións ou melloras cobran importancia e protagonismo cunha das incorporacións máis importantes do CEP, art. 2 (UE  2000, p. 2), relativo á ampliación do ámbito de aplicación, onde se pon de manifesto a imperioso necesidade de realizar actuacións en calquera territorio:

“Refírese tanto ás paisaxes que poidan considerarse excepcionais como ás paisaxes cotiás ou degradadas”

Así, xorde outra dúbida pode ser unha paisaxe degradada o reverso dunha paisaxe concibida ou inculcada? Podemos pasar do reverso ao verso? Pode unha paisaxe degradada, un reverso da paisaxe, converterse nunha paisaxe apreciada ou nun verso da paisaxe mediante a educación do observador? Sabemos que esas paisaxes cotiás degradadas non son apreciados como paisaxes, o sentido antropocentrista (DÍAZ PINEDA, 2003) non o permite, pero poderían selo? Como indica  o Catedrático Florencio Zoido (2006),  esta formulación representa un punto e aparte cos instrumentos que consideraban á paisaxe só en referencia a lugares excepcionais, tanto polos seus bens,  polos seus valores, o seu significado natural, cultural ou grandiosidade escénica. Ademais, nas devanditos paisaxes ordinarios é onde realmente

"vive a maior parte dos europeos"

e inflúen directamente nos seus modos e calidade de vida. Zoido comenta que no apartado 44 do texto explicativo do CEP, as paisaxes rurais comúns

"ocupan un lugar significativo na sensibilidade europea"

e insiste nas

"interconexións complexas entre paisaxes rurais e urbanas". 

Aí precisamente é onde imos tentar debullar esta comunicación, nas Filosofías de supervivencia, nas doutrinas, indicadores, métodos  e mecanismos de mantemento de modos de vida nos espazos urbanos, que se buscan sustentables, máis vivibles e que ofrezan  unha mellor calidade de vida para a inmensa maioría de poboación que vive nas cidades, nesas contornas cotiás.

Pedro Calaza, Doutor Enxeñeiro Agrónomo
Escola Galega dá Paisaxe, setembro 2013
Artigo completo en researchgate.net

 


< Anterior   Seguinte >

Fundación Juana de Vega | Rúa Salvador Allende nº 92 |  C.P.:15176 San Pedro de Nos - Oleiros | A Coruña - España